‘Fietsen is gezond, maar dan wel op een veilige manier’

Neuroloog Myrthe Boss van Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede is 1 van de initiatiefnemers van de campagne. In 2019 overleed haar moeder op 63-jarige leeftijd aan de gevolgen van een val op haar hoofd aan ernstig hersenletsel. 

‘Mijn moeder is toen van de ene op de andere dag uit het leven gerukt’, vertelt ze. ‘Ik heb de scans gezien. Overal in de hersenen had ze kneuzingen opgelopen. Als ze een fietshelm had gedragen, dan had ze dit verhaal wellicht zelf na kunnen vertellen.’ 

Op 10 april 2024 is de derde editie van de Dag van de Fietshelm. Een dag die in het leven is geroepen om aandacht te vragen voor het belang van het dragen van een fietshelm. 

Boss: ‘Een dag als deze is nodig, want er gebeuren nog steeds, en eigenlijk steeds meer, ernstige ongelukken. Vanwege de vergrijzing zijn er veel meer ouderen en ze zitten ook steeds meer op de fiets. Juist zij zijn kwetsbaar. Zeker als ze op een e-bike rijden. Maar ook mensen met bijvoorbeeld bloedverdunners en mensen die al een keer eerder gevallen zijn. En kinderen natuurlijk. Zij breken minder snel botten, maar ze hebben minder overzicht in het verkeer en als ze verkeerd vallen heeft het veel meer consequenties voor de langere termijn.’

Ook Karel Kasbergen, huisarts in Lunteren, ziet het drukker worden op het fietspad. ‘En de snelheidsverschillen worden ook steeds groter met de komst van e-bikes en speedpedelecs’, geeft hij aan. ‘Zelf zit ik vaak op de racefiets en ook in die wereld heeft het tijd gekost voordat iedereen daar een helm droeg. Kijk maar naar de oude beelden van de Tour de France.’ Bewustwording creëren, men wijzen op de risico’s en ‘opvoeden’ kan hierbij helpen. 

Vooral de bewustwording is een belangrijk onderdeel, volgens Kasbergen: ‘Het is geen voor de hand liggend onderwerp, en ik denk niet dat je iedereen moet verplichten een fietshelm te dragen. Maar we moeten het bespreekbaar maken. Ook in de huisartsenpraktijk. We moeten de gewoonte doorbreken. Het is een kwestie van tijd’, verwacht Karel. ‘Net als roken. Vroeger was het heel normaal dat je binnen rookte of dat er rookruimtes waren. Dat zie je nu ook veel minder.’

Fietsen is super gezond. Met een half uurtje fietsen verbrand je genoeg calorieën voor een groot Magnum ijsje. En met datzelfde half uurtje fietsen zorg je er ‘s avonds voor dat je 2 keer zo snel in slaapt valt. En tot 3 uur na het fietsen functioneren je hersenen beter dan de mensen die niet gefietst hebben. 

• 78% van alle Nederlanders fietst gemiddeld 1 keer per week 
• Een derde van alle mensen rijdt op een e-bike 
• Steeds meer kinderen zitten in een bakfiets 
• 22% van alle 12-17 jarige rijdt op een elektrisch ondersteunende fiets 
• Nederland is het enige land ter wereld waar meer mensen in het verkeer overlijden op de fiets dan in de auto 
• Jaarlijks brengen 90.000 mensen een bezoek aan de eerste hulp in verband met een fietsongeval 
• In de afgelopen 10 jaar is het aantal fietsongevallen met ernstig letsel toegenomen met ruim 40%

Medisch wetenschappelijk onderzoek toont aan dat een helm dragen de kans op ernstig hoofd- of hersenletsel tot wel 60% kan verkleinen. Overlijden als gevolg van hersenletsel zelfs met 70%. Een fietshelm van € 14,99 kan dus duizenden ernstige verkeersgewonden per jaar voorkomen. Het is daarmee een relatief kleine ingreep met grote consequenties.

Denemarken is qua fietslandschap vergelijkbaar met Nederland. Zij hebben zonder helmplicht het voor elkaar gekregen dat vandaag de dag ongeveer 80% van alle kinderen een fietshelm draagt. Met succes, want zij zagen in 2014 (50% helmdragende kinderen) een halvering van het aantal kinderen met hersenletsel.